Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Los Andes. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Los Andes. Pokaż wszystkie posty

piątek, 3 lutego 2012

Czarny Staw ale w Sierra Nevada...La Laguna Negra pero en La Sierra Nevada


W Andach mamy też Czarny Staw, podobnie jak Gąsienicowy w Tatrach.
Wyjechaliśmy dość wcześnie  z domu, bo trzeba było podjechać do Mucubaji, mniej więcej 2 godziny samochodem, jako że droga bardzo w serpentynach i często z problemami związanymi z pracami nad  jej nie najlepszym stanem... tak było właśnie  i to drugie zdjęcie jest związane z pracami spychacza uwalniającego drogę  z wielkich ilości piachu i kamieni..stanęliśmy czekając na przejazd a ta śliczna dziewczyna wykorzystała bezruch samochodów w których pasażerowie myśleli intensywnie o  porannej kawie , ja też,  sprzedawała kawę z termosu (cafe colado!) więc uraczyłam   się małą  i przy okazji  ucięłam sobie z nią miłą rozmówkę. Chciała po prostu zarobić sobie trochę pieniędzy.

En Los Andes también tenemos una Laguna Negra, igual como en Los Tatra de Polonia.
Salimos  temprano de la  casa... había que  llegar primero a Mucuybají,  mas o menos 2 horas en carro, con muchas curvas en la  carretera, y además  la posibilidad de encontrar  los derrumbes por el camino,  así sucedió esta vez,  nos paramos en espera que despejen la vía.   Una linda muchacha aprovechó la parada obligatoria de los automóviles y la gana inmensa de los pasajeros,  mía también, de tomarse un cafecito caliente  por la mañana.... ella apareció en la ventana del carro  con su termo, vendiendo  tan deseada bebida,  pedí uno y hablamos un rato. Estaba ganándose un poquito de dinero para sus antojos.


Potem przejechaliśmy przez miasteczko zwane Mucuchies, spodobała mi się ta postać Najświętszej Marii Panny Niepokalanego Poczęcia  na tle pejzażu górskiego
 Después pasamos por el pueblo do Mucuchíes , me encantó la imagen de La Inmaculada Concepcióln de Virgen María sobre el fondo del paisaje andino.


I..w Mucuchies ...hm..taki oto zamek wybudowany przez Włocha marzyciela, który całe życie o takim śnił i taki wybudował,  ..... nic on  nie ma wspólnego z architekturą andyjską...więc przez wiele lat przejeżdżałam obok i zżymałam  sie okrutnie na tych, którzy pozwolili na coś takiego  w miejscu, gdzie typowe budownictwo to bardzo przysadziste domy, pokryte wypalaną dachówka glinianą, które pięknie współgrają z krajobrazem górskim... kiedyś jednak zebrałam się w sobie i przekroczyłam jego masywne progi ale o tym kiedy indziej...
niżej ktoś namalował mural przedstawiający San Benito de Palermo ( Św. Benedykta z Palermo)..bardzo popularnego  w Andach, ale także w całej Wenezueli i Ameryce Łacińskiej.

 Y...en Mucuchíes..hmm..este castillo, construido por un italiano soñador, que  toda una vida quiso tener uno asi y asi lo hizo,....nada tiene que ver con la tipica arquitectura andina...por muchos años pasando al lado de la construcción expresaba mi desacuerdo con los que permitieron semejante locura en el sitio donde las casas son  bajitas, de tapia, con techos de tejas,  las cuales , según mi opinión , harmonizan en forma única con el pais y el paisaje...expresando mi protesta me negue a pasar por sus puertas..al fin  un día lo hice, pero   ésto lo  cuento otro día...Abajo alguien pinto un mural de San Benito de Palermo, un santo muy popular  en los Andes y en toda América Latina.


Bardzo on jest lubiany i każda praktycznie miejscowość andyjska poświęca jeden dzień w roku na jego celebrowanie ...jako, ze w Andach lud jest raczej bialy więc by sie upodobnić do ukochanego świętego malują sobie twarze na czarno...


Este santo es muy querido y cada pueblo andino lo conmemora en alguna fecha  del año..las personas de los Andes en general son blancas asi que para parecerse mas al Santo se pintan las caras de negro.


Następna miejscowość to  San Rafael de Mucuchies,  tutaj urodził się najsławniejszy andyjski twórca ludowy , Juan Felix Sanchez...to jego słynna kapliczka zbudowana całkowicie z kamieni w sąsiedztwie jego domu rodzinnego. Postanowiłam wejść tam pózniej, po powrocie z nad Czarnego Stawu.


El siguiente pueblo, San Rafael de Mucuchíes, aqui nació  el más famoso artista popular andino, Juan Felix Sanchez...en la foto su famosa capilla construida totalmente de piedras al lado de su casa natal...Decidí entrar a ella al regreso de Laguna Negra.


Jezioro Mucubaji, 3540 mnpm, tutaj zostawia sie samochód i stąd  maszeruje się ponad godzinę nad Czarny Staw
El Lago Mucubají,  3540 msnm, aqui se deja el carro y camina cerca  de una hora hasta la Laguna Negra.


Można na koniach, raz taka podróż wymyśliłam, ale juz nigdy więcej na taki  wyczyn sie nie zdobędę, miałam cała tylną cześć ciała w jednym wielkim siniaku.
Se puede sobre  el caballo, una vez lo hice , pero no lo recomiendo, todo mi trasero resulto ser un enorme hematoma.


Zaczynają się hale andyjskie porośniete  frailejonami. (espeletia schultzii)..coś w rodzaju naszej szarotki, ale gigantycznej i kwitnącej na zołto...
Caminamos por los páramos andinos cubiertos por los  frailejones (espeletia schultzii), de la familia  de edelweiss ( flor de nieve, leontopodium alpinum), pero mucho mas grandes y de  flores amarillas.



Liście pokryte filcowatym kutnerem, który chroni roślinę przed mrozem, słońcem, wiatrem, zapobiega nadmiernemu parowaniu wody.
Sus  hojas son cubiertas con una delicada pelusa, que  protege la planta contra el calor, frio y el viento, y también contra  demasiada evaporación de agua.


A wśród  frailejonów to oto zwierzątko.
Y entre frailejones este lindo animalito.


Idziemy wśród typowych krajobrazów andyjskich.
Caminamos entre los tipicos paisajes andinos.


Już widać Czarny Staw, tam trzeba dojść, trochę odczuwa sie brak tlenu. 
Ya se divisa La Laguna Negra, alli llegaremos, se siente falta de oxígeno.


Rzeczka, która wypływa  ze stawu.
El riachuelo saliente del lago.


a na zboczach drzewka powykręcane przez wiatry i trudne warunki atmosferyczne. 
En las laderas crecen los arbolitos  doblados por los vientos y dificiles condiciones atmosféricas.

Dróżka wyłożona kamieniami. 
Camino de piedras

i już bienvenidos a Laguna Negra.
Y..bienvenidos a Laguna Negra


nie Czarny tylko  niebieski odbijający  nieskazitelny lazur  nieba tego dnia.
No es negra es azul, refleja el color  de cielo 




 To jest ten strumyk który wypływa ze stawu.
  Este es el riachuelo que sale del lago.


  Wszystko spowite jest w niebieskiej poświacie.
  Todo con un resplandor azul


Wracamy, gdzieś zaplątała się chmurka a krzak dodaje piękna  suchym kolorom połonin.
  Regresamos, la nube  se acomodó entre montañas, y el arbusto añade vida a los  colores secos de los páramos.

Chmury były bardzo niskie.
Las nubes se acomodaron en los pies de la montaña.


I jeszcze raz frailejon...przekwitły, te rośliny kwitną w pażdzierniku, listopadzie i wtedy hale górskie są najpiękniejsze, panuje  wszechobecna żołć kwiatow, mieszająca się ze srebrem liści, zielenią drzew i błękitem nieba.

Y una vez mas el frailejon...ya con flores secas, estas plantas florecen entre octubre y noviembre,  entonces los paramos lucen su belleza máxima, el amarillo de las flores se mezcla con el plateado de las hojas, verde de los pinos y la turquesa del cielo.


Znów staw Mucubaji, całe niebo kąpało się w jeziorze.
De nuevo la laguna de Mucubají,  el cielo entero se estaba bañando en el lago.


  Jezioro w szafirach i dwie kaczuszki dla ozdoby.
  La laguna teñida de azul  con dos paticos de adorno.


Powrót do San Rafael de Mucuchies, dom Juana Felixa Sancheza, zrobiony na skromne ale sympatyczne jego muzeum,  pomalowany w kolory domów andyjskich, białe ściany z niebieskim pasem u dołu.


El Regreso a San Rafael de Mucuchíes, la casa de Juan Felix Sanchez convertida en un sencillo y simpático museo, pintada de colores andinos, paredes blancas con una raya de color azul en la parte baja.


Tak wygląda typowe budownictwo tego rejonu.
Asi es la típica casa de esta región.


Obok domu kapliczka przez artystę wypieszczona. 
Al lado de la casa , la capilla construida por el artista .


Przecudnej urody patio wewnętrzne.
El patio interior de gran belleza.


a na ścianie zdjęcie Juana Felixa z towarzyszką życia i twórczości ludowej, Epifanią Gil...razem przez   ponad 50 lat.
Y en la pared el retrato de Juan Felix con su compañera Epifania Gil....juntos durante más de 50 años .


Łóżko  dość ozdobne, drewniane, u wezgłowia portret polskiego papieża, który w Ameryce Łacińskiej jest bardzo kochany.   Artysta był znany z konstrukcji ciekawych krzeseł...


La  cama de madera bien adornada, en la pared el retrato del Papa Polaco,  muy querido en América Latina.   En las esquinas las famosas sillas del artista


Prześliczna kapliczka z Matką Boską , która ma  zarzuconą na  ramiona ruanę...w Mucuchies temperatury potrafią spaść do blisko zera stopni.
Una preciosa capilla con  Madre de Dios con una ruana en sus hombros. En San Rafael las temperaturas bajan a veces casi a zero grados.


Jak przystało na okres bożonarodzeniowy, tutaj też jest szopka, zrobiona z włókien liści bananowych.
No podía faltar el pesebre, hecho de la fibra de plátano.


Kapliczka, duma artysty i wioski
La capilla el orgullo del artista y del pueblo.


Jej wnętrze.
Vista del interior


Podeszłam do ołtarza.
Me acerque al altar.


 Po obu stronach portrety twórców tego zabytku.
 A los dos lados del altar los retratos de los  artistas.



 Juan Felix Sanchez.
  Juan Felix Sanchez


i Epifania Gil.
Y Epifania Gil

Ich ciała spoczywają w tym właśnie, stworzonym przez nich miejscu.
Sus cuerpos descansan aqui, en este lugar creado por ellos.


Pozdrawiam, saludos





niedziela, 22 stycznia 2012

Pierwszy spacer dzieciątka Jezus....La paradura del niño..

Prawie we wszystkich domach wenezuelskich  na Boże Narodzenie robi się szopki, jest to niewątpliwie bardziej swojskie niż strojenie choinki, chociaż choinka jest   też już wszechobecna, nie zastepuje jednak tradycyjnej szopki. W Andach zwyczaj szopkowy jest bardzo zakorzeniony,   górskie tereny są najbardziej religijnym regionem Wenezueli.  Szopka często zajmuje cały pokój  i nie można jej schować do pudła póki nie zrobi się " paradurę del niño",  jest to podniesienie dzieciątka Jezus ze żlóbka, takie symboliczne uznanie, że już jest na tyle dużym, że można oprowadzić go po domu, przedstawić rodzinie i sąsiadom i wyrazić radość z jego podrośnięcia. Tę ceremonię należy zrobić przed 2 lutym, ale bardzo często zdarza się, że nie zdąży się z tym terminem i paradurę robi się jeszcze do poczatków marca.  Zaprasza się na tę uroczystość rodzinę i sąsiadów,  zamawia  muzyków i śpiewaków,  wykonują oni specjalne na tę okazję napisane  pieśni. Rodzina celebrująca ofiarowuje zaproszonym poczęstunek, obowiązkowo ciasto biszkoptowe i słodkie wino zwane rodzynkowym, ale często także podaje się ciepłe dania. 
            Na paradurę zostaliśmy zaproszeni w zeszłą niedzielę do domu rodziny La Cruz mieszkającej w naszej wsi, i składającej się ze słynnych na calą Wenezuelę artystów ludowych. Głową rodziny jest mama Alcira , która miała 6 dzieci, trzy córki i trzech synów, wszystkie córki urodziły się nieme, synowie nie, widać pojawiła się jakaś przypadłość genetyczna   związana  z kobietami. Synowie pożenili się i opuścili dom rodzinny  , nieme córki , Elodia, Elda i Edicta, pozostały z mamą w starym domu zrobionym z ziemi i gliny, tylko Elda miała dwoje dzieci, Antoniettę i Eladia. Antonietta wyszła za mąż i mieszka w sąsiedztwie, Eladio poświęcił się  babci, mamie i ciotkom. Przeżyły dzięki tworczości ludowej, rzeżbie w drewnie i robieniu obrazków z gliny. Eladio też odziedziczył talent i rzeżbi świątki.  Trzy siostry znane są jako Las Muditas ( muda znaczy niema, mudita..zdrobnienie od  muda, trudno jest znależć odpowiadające temu słowu określenie w jezyku polskim). Poł roku temu zmarła mama Eladia , Elda, w wieku 76 lat, chorowala na raka nerek. Pozostały...  Mamita Alcira (100 letnia), 80 letnia Elodia i najmłodsza Edicta. Tradycją w Andach jest to że oprócz następujacej po pogrzebie nowenny, zaprasza sie bliskich  co miesiąc  na modlitwy  za duszę zmarłej  i to przez caly rok, a modlenie się po upływie 6 i 12 miesięcy  jest  specjalne,  trwa od 12 w poludnie do 24 w nocy i  na tę okazję robi sie symboliczny grób , odprawia mszę i ofiarowuje poczęstunek dla uczestniczących.    W zeszłą niedzielę   Eladio zaprosił nas na modlitwę za matkę,  upłyneło bowiem 6 miesięcy od jej śmierci i na paradurę del niño.
                    
               Casi en todas las casas venezolanas para La Navidad se hacen los pesebres, esta costumbre es mas típica que la puesta del arbolito, sin embargo el arbolito  se hizo presente  en los hogares,  sin desplazar a los nacimientos. En los Andes  poner el pesebre es una costumbre muy arraigada, en  las montañas venezolanas  se celebran  fiestas  religiosas con mas ahínco que en otros sitios del pais. El pesebre muy frecuentemente ocupa toda la sala, y no se puede guardarlo sin que antes se realice" la paradura del niño". Con esto se reconoce que el niño creció lo suficiente como   para ser presentado a la familia y los amigos, para pasearlo por la casa y la vecindad y para festejar este acontecimiento. Esta ceremonia debe realizarse antes de 2 de febrero, muchas veces sin embargo ocurre  hasta comienzos de marzo. Se invita a la familia y la vecindad, se canta acompañados de   guitarra,  cuatro y el violin, son las canciones especiales para esta ocasión, se ofrece comida, biscochuelos y vino dulce de pasita.
  Fuimos invitados para participar en la paradura del niño por la familia de La Cruz que vive en nuestro pueblo,   es una familia de los artistas populares muy famosos en toda Venezuela. La mayor de ellos es mama Alcira,   tuvo 6 hijos, tres hembras y tres varones, las hembras nacieron mudas, los varones no, resultó ser una deficiencia transmitida geneticamente solo al sexo femenino. Los hijos se casaron y abandonaron el hogar, las hijas, Elodia, Elda y Edicta, quedaron con su mamá en la casa vieja de bahareque y tapias. Solo Elda tuvo hijos, fueron dos, Antonietta y Eladio. Antonietta se casó y vive en la vecindad, Eladio quedó cuidando a su abuela, a mamá y a dos tias. Las mujeres ganaban  la vida haciendo tallas y cuadros de barro. Eladio heredó el talento artístico y talla los santos de madera. Las tres hermanas son conocidas como Las Muditas. Elda ,de 76 años, la mama de Eladio, murió hace medio año, tuvo cancer de riñon. Quedó mamita Alcira de 100 años, Elodia de 80, y la menor Edicta. Es una tradición en Los Andes, que además de novenario ,  se celebran rezos cada mes durante un año por el alma del muerto.  Los rezos a los 6 y 12 meses son muy especiales, duran desde 12 de mediodía hasta 12 de medianoche, para esta ocasión se realiza una tumba simbólica en la casa , se oficia la misa y brinda la comida a los participantes .
 El domingo pasado Eladio nos invitó para tomar parte de los rezos por Elda, ya que se cumplieron los 6 meses de su muerte y también para festejar la Paradura del Niño de su casa.


Eladio jest mistrzem w robieniu szopki, jest tu wszystko i światlo, i zdródełka wodne i rzeczki wypływające z gór....
 Eladio es el maestro de los pesebres,  aqui hay de todo, las luces, los manantiales, los rios saliendo de la montaña.


A to właśnie najstarsza z sióstr, La Mudita Elodia.
La mayor de las hermanas, La Mudita Elodia.


Kiedy zjawiłam się z aparatem fotograficznym zleciała sie cała gromadka dzieci i bez mego nalegania zapozowały mi do zdjęcia.
Cuando agarré la cámara  aparecieron los niños y sin pedirles posaron para la foto.


A tego Jezuska trzeba bedzie postawić na nogi i oprowadzić po domu i obejściu.
Y a este Niño Jesus habrá que pararlo y darle un paseo por la casa y por la vecindad.


Ale najpierw odbyły sie wspominki związane z Eldą , modły za jej duszę, wszystko  przy jej symbolicznym grobie.

Pero antes se ha recordado a Elda , al lado de su símbolica tumba los invitados rezaron por su alma...


Eladio zrobił kolaż ze zdjęć i tymi  słowami opisał swoja mamę. " Kobieta dzielna i walcząca o życie, poświęciła się ognisku domowemu,  rzeżbie i rodzinie..." i dalej
"Już Mamo  nie będzie Cię z nami, ponieważ tak chciał Bóg, aleTwój duch zawsze będzie nam towarzyszył i doda nam sił w  trudnych momentach.
Kochana Nasza! byłaś przykładem jako córka, jako sąsiadka, jako przyjaciółka, ale przede wszystkim byłaś wspaniałą mamą,  i dlatego to co posiałaś pozostanie na zawsze w nas i w naszych sercach, pozostaniesz w nas, bo stworzyłaś wspaniałą rodzinę.
Mamo, to nie jest pożegnanie to jest .... do zobaczenia...
Pobłogosław nas Mamo i niech sie dzieje wola Pana!"
Eladio, hizo un collage de fotos y en el dedicó unas  palabras dirigidas a su mamá...


Zjawili się muzycy by uświetnić  modlitwy za duszę zmarłej.
Han llegado los músicos para tocar en la misa por Elda.


Znajomy ksiądz odprawil mszę..
Un padre amigo ofició la misa.


w której nawet kotek uczestniczył.
en la cual participó también el gatico.


Po mszy muzycy przeszli do pokoju z szopką. Zostali poczestowani trunkami i zaczęła się paradura. Después de la misa los músicos pasaron a la sala con pesebre. Les han brindado  las bebidas y comenzó la paradura.


 Muzyka i śpiew, zapanował nastrój radości .."bo dzieciątko Jezus wstanie ze żłóbka".
 La música y el canto,   se alegran los presentes,  al Niño Jezus  "pararan" del pesebre.


Wyznaczono chrzestych Jezuska, mamą chrzestną została La Mudita Edicta. 
Han elegido a los padrinos , la  madrina será La Mudita Edicta.


zabrzmiała muzyka
Suena la música


Świeczki w rękach
 Las velas en las manos


 i mały Jezusek wyszedł na pierwszy spacer
  y el pequeño Jesus salió por primera vez a pasear


po obejściu, po sąsiadach
por la casa, en la vecindad


cieszą się zgromadzeni goście...
se alegran los presentes...


a  muzykanci przygrywaja
Los músicos siguen tocando



Po spacerze dzieciątko wrócilo do Marii i Józefa.
 Después del recorrido el Niño Jesus regresó con María y San José.
 Zaczął się poczęstunek.
 La casa brinda la comida

wino rodzynkowe i ciasto biszkoptowe
  vino dulce de pasitas y biscochuelo



a potem pogaduszki
 y después una tertulia


 Eladio dwoił się i troił, dogadzał jak mógł..
  Eladio derrocha la hospitalidad


Co poniektórzy tak celebrowali.
Algunos festejaron es esta forma..


Zadowolony Eladio...
Eladio contento


pokazał mi  ostatnie swoje rzeżbienie, ktore jednak nie ma czasu skończyc.  100letnia babcia Alcira wymaga ciągłej opieki. 
me enseño sus ultimas tallas, no puede terminarlas porque  abuela Alcira de 100 años necesita cuido constante.




A to słynne, naiwne, gliniane obrazki  Edikty.
Estos son los famosos cuadros ingenuos, de barro, de Edicta.



Mamita Alcira towarzyszyła uroczystościom patrząc  ze zdjęcia... teraz ma 100 lat więc odpoczywala w swoim pokoju a Eladio caly czas do niej zaglądał.
Mamita Alcira estaba viendo la paradura desde la foto, tiene 100años asi que estaba descansando en su cuarto bajo la mirada de Eladio.

I ja tam byłam, miód i wino piłam...
Saludos...